Projekt muzyczny "POSYŁKA"

Władysław Żeleński w zupełnie nowej odsłonie

Kim on był? Krótki życiorys

Żeleński

Władysław Żeleński urodził się 6 lipca 1837 roku w podkrakowskich Grodkowicach, historycznym gnieździe Żeleńskich, w majątku, który należał do rodziny od XVII wieku. Ojciec jego, Marcjan, dawny wojskowy i powstaniec z 1831 r., uprawiał amatorsko grę na fortepianie, a nawet próbował sił w zakresie kompozycji, nie myślał jednak o karierze artystycznej dla swojego syna.

Życie Władysława ułożyło się inaczej, gdy po tragicznej śmierci ojca, który zginął przed swoim dworem podczas rabacji galicyjskiej w 1846 r. Chłopak przeniósł się wówczas wraz z matką i rodzeństwem do Krakowa. Już jako 9-letni chłopiec rozpoczął naukę muzyki i bardzo wcześnie postanowił poświęcić się jej zawodowo. Jego pierwszym nauczycielem był Kazimierz Wojciechowski (fortepian, skrzypce), następnym pianista Jan Germasz, osiadły w Polsce Czech, któremu później dedykował jeden ze swoich utworów, natomiast podstawy harmonii i kompozycji przekazał mu Franciszek Mirecki. Po ukończeniu gimnazjum św. Anny w Krakowie w 1857 r. rozpoczął Żeleński studia filozoficzne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Kontynuował je w Pradze na Uniwersytecie Karol – co wiązało się z wyjazdem do Czech w 1859 r. – u uzyskał tam doktorat. Równocześnie uczył się gry organowej, kontrapunktu i harmonii w Instytucie Muzyki Kościelnej Józefa Kreiciego. W 1866 r. opuścił Pragę i wyjechał do Paryża, podejmując studia w dziedzinie kompozycji u Henryka Rebera w Konserwatorium Paryskim i prywatnie u Bertolda Damckiego.

Po powrocie do Polski Żeleński przeniósł się z Krakowa do Warszawy i 15 kwietnia 1872 r. poślubił Wandę Grabowską. Mieszkając tam komponował, dyrygował wykonaniami swoich dzieł, a także zajmował się pedagogiką (profesor harmonii w Instytucie Muzycznym) i działalnością muzyczną (dyrektor artystyczny Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego). W 1881 r. powrócił wraz z rodziną do Krakowa. Tu, dzięki jego staraniom, otwarto w 1887 r. Konserwatorium Krakowskie, w którym objął stanowisko profesora harmonii, stając się wychowawcą młodszego pokolenia muzyków. Dało ono początek dzisiejszej Akademii Muzycznej, w związku z czym Żeleński uważany jest za pierwszego rektora tej uczelni.

W swoim krakowskim mieszkaniu na ul. Sebastiana Żeleńscy stworzyli w owym czasie znany w mieście salon artystyczny. W 1904 r. kompozytor stracił darzoną głębokim uczuciem żonę. Trzy lata później wstąpił w związek małżeński po raz drugi, żeniąc się z Teklą z Symonowiczów. Zmarł 23 stycznia 1921 r., dwa lata po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Jego grób znajduje się na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Ireneusz Trybulec

Powrót

Skip to content